26 października 2022 o godz. 10.00 w Kamesznicy zostanie odsłonięta tablica, która jest sui generis kamieniem węgielnym cmentarza – trwałym znakiem wskazującym na podjęcie przez Instytut Pamięci Narodowej zadania,

jakim jest godne uczczenie żołnierzy NSZ zamordowanych przez reżim komunistyczny w ramach operacji „Lawina". W uroczystości udział weźmie prezes IPN dr Karol Nawrocki.

 

Instytut Pamięci Narodowej w 2018 roku rozpoczął prace nad wytypowaniem miejsca, w którym zostaną złożone odnalezione przez Instytut Pamięci Narodowej szczątki ok. 50 żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych zgrupowania „Bartka” oraz tych, którzy zginęli w wyniku tzw. komunistycznej zbrodni sądowej.

Zgrupowanie NSZ dowodzone przez kpt. Henryka Flame „Bartka” operowało na terenie Śląska Cieszyńskiego od maja 1945 r. do września 1946 r. Oddział stopniowo rósł w siłę, przekraczając w szczytowym momencie liczebność 200 żołnierzy. Największa aktywność przypadła na wiosnę 1946 r., czego ukoronowaniem było zajęcie 3 maja Wisły i urządzenie defilady z udziałem ponad połowy zgrupowania.

Komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa wobec poważnych problemów z likwidacją oddziału w terenie, zapewniającym partyzantom wsparcie miejscowej ludności, postanowił zorganizować prowokację z wykorzystaniem podstawionych agentów. Funkcjonariusze UB podający się za oficerów NSZ przedstawili „Bartkowi” plan ewakuowania oddziału na Zachód. W ramach operacji UB o kryptonimie „Lawina” ok. 100 żołnierzy NSZ zostało we wrześniu 1946 r. przewiezionych na teren Śląska Opolskiego, gdzie w trzech przygotowanych miejscach, będących rzekomo etapowymi noclegami, zostali zamordowani. Operacja „Lawina" była zbrodnią komunistyczną bez precedensu. Starannie zaplanowaną przez aparat bezpieczeństwa kombinacją operacyjną mającą na celu fizyczną likwidację struktur VII Śląskiego Okręgu Narodowych Sił Zbrojnych, zgrupowania pod dowództwem kpt. Henryka Flamego „Bartka”.

W wyniku prac archeologicznych prowadzonych przez IPN udało się odnaleźć dwa miejsca pogrzebania szczątków ofiar komunistycznej zbrodni w rejonie miejscowości Dworzysko i Stary Grodków. Projektowany cmentarz wojenny ma być ich docelowym miejscem pochowania.

Instytut Pamięci Narodowej od 2001 r. prowadzi śledztwo w sprawie mordu popełnionego przez funkcjonariuszy MBP na żołnierzach Narodowych Sił Zbrojnych zgrupowania „Bartka”. W jego toku ustalono wiele faktów oraz dokonano odkrycia miejsca potajemnego pochówku szczątków 29 osób zabitych w Malerzowicach Wielkich. W roku 2016 dzięki współpracy pionu śledczego z Biurem Poszukiwań i Identyfikacji rozpoczęły się prace archeologiczne IPN, w wyniku których ujawniono szczątki co najmniej 20 osób, które zginęły w Grodkowie.

Ostatecznie, postanowiono rozwinąć koncepcję budowy cmentarza wojennego żołnierzy Narodowych Sil Zbrojnych, a więc takiego, na którym znajdować się będą wyłącznie groby wojenne (względnie symboliczne). Podjęto decyzję, iż nekropolia zostanie stworzona w miejscowości Kamesznica (gmina Milówka) na dwóch działkach o łącznej powierzchni ponad 1000 m². Dzięki współpracy Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN ze Śląskim Urzędem Wojewódzkim w Katowicach, Starostwem Powiatowym w Żywcu oraz Gminą Milówka, udało się doprowadzić do pozyskania przez Skarb Państwa działek na powyższy cel. Środki wyasygnował Śląski UW w postaci dotacji celowej dla Starostwa Powiatowego w Żywcu.

Obecny etap przedsięwzięcia realizuje Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN, które uzyskało zgodę właścicielską dla Instytutu na przeprowadzenie prac związanych z urządzeniem cmentarza wojennego żołnierzy NSZ. Na tej podstawie przeprowadzono prace koncepcyjne i wyłoniono wykonawcę projektu budowlanego cmentarza. Cmentarz wojenny powstanie ze środków budżetowych Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa.

Projektowany cmentarz wojenny przeznaczony jest na 100 indywidualnych grobów, utworzone zostaną alejki, schody i pochylnie. Jako dominantę – główny element cmentarza zaprojektowano pięciometrowy pomnik w formie ściany, w której wycięty jest profil krzyża – dla żołnierzy, którzy dotychczas krzyża nie mieli. Orzeł wojskowy z 1939 roku, godło NSZ – krzyż NSZ oraz motyw ryngrafu należącego do Henryka Flame umieszczono w górnej części prawego skrzydła. Przez prześwit w formie krzyża od strony drogi widać Baranią górę i rejon, w którym pod szczytem znajdował się ostatni bunkier zgrupowania „Bartka”.

W 2019 r. w Starym Grodkowie – w miejscu mordu i odnalezienia szczątków części ofiar – odsłonięto pomnik żołnierzy z oddziału NSZ kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek” sfinansowany ze środków BUWiM.

W konferencji wezmą udział: dr Karol Nawrocki, prezes Instytutu Pamięci Narodowej, Adam Siwek, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN, dr Andrzej Sznajder, dyrektor Oddziału IPN w Katowicach, Jan Chrząszcz, wicewojewoda śląski, Andrzej Kalata, starosta żywiecki oraz Robert Piętka, wójt gminy Milówka.

Instytut Pamięci Narodowej
Instytut Pamięci Narodowejipn.gov.pl

Lokalizacja: koło cmentarza komunalnego w Kamesznicy (gm. Milówka), dojazd drogą polną

źródło: https://ipn.gov.pl

Wszystkie
Beskid997
Z regionu
Gmina Milówka
Żywiec
Gmina Węgierska Górka
Gmina Rajcza
Gmina Jeleśnia
Wywiady
Gość BESKIDLIVE